Nâng năng suất, mở đường cho cơ khí Việt nâng giá trị

Không chỉ cần máy móc nhanh hơn

Một xưởng cơ khí có thể có những chiếc máy hiện đại, nhưng nếu máy phải chờ nguyên liệu, sản phẩm phải sửa đi sửa lại… thì năng suất chưa chắc đã cao.

Vì vậy, với cơ khí, câu chuyện năng suất nằm ở cả một quá trình. Từ thiết kế, chuẩn bị vật liệu, lập trình, gia công, kiểm tra cho đến lắp ráp, chỉ cần một khâu bị chậm là cả dây chuyền có thể bị ảnh hưởng.

Công nghệ đang giúp nhiều doanh nghiệp thay đổi cách làm này. Máy CNC, laser, robot hàn, thiết bị đo tự động hay các phần mềm thiết kế, mô phỏng không chỉ giúp giảm thời gian gia công mà còn nâng độ chính xác và khả năng đáp ứng những sản phẩm phức tạp hơn.

Nhưng đầu tư máy móc mới chỉ là bước đầu. Điều quan trọng là doanh nghiệp phải biết sử dụng công nghệ đó để thay đổi cách sản xuất và nâng dần vị trí của mình trong chuỗi giá trị.

Tại Nhà máy Cơ khí Chính xác và Khuôn mẫu, THACO INDUSTRIES đầu tư dây chuyền công nghệ nhập khẩu từ Đức, Nhật Bản và Hàn Quốc, với công suất 1.000 bộ khuôn và 2.000 tấn sản phẩm cơ khí chính xác mỗi năm. Nhà máy sản xuất nhiều loại khuôn như khuôn ép phun nhựa, khuôn dập nguội, khuôn PU Foam, khuôn ép nhiệt và cung cấp dịch vụ gia công cơ khí chính xác theo yêu cầu.

Năm 2024, nhà máy nghiên cứu và chế tạo thành công các loại khuôn phục vụ sản xuất sản phẩm nội thất xe du lịch, xe tải, xe bus. Theo THACO INDUSTRIES, việc này góp phần giảm dần sự phụ thuộc vào khuôn nhập khẩu và hỗ trợ các nhà máy trong hệ thống.

Đến tháng 3/2025, nhà máy đưa vào vận hành Trung tâm gia công phay 5 mặt, có khả năng gia công đồng thời trên 5 mặt sản phẩm và các bộ khuôn có khối lượng lên tới 60 tấn. Doanh nghiệp cho biết trong năm 2025 sẽ đầu tư thêm một trung tâm gia công phay 5 mặt, một máy đo ba chiều tự động CMM và hai máy CNC 3 trục nhằm gia tăng năng suất, tối ưu thời gian và chi phí.

Nhìn từ câu chuyện này, giá trị không còn nằm ở việc "nhận phôi rồi gia công". Khi doanh nghiệp có thể tham gia sâu hơn vào thiết kế và chế tạo khuôn, năng lực tạo ra giá trị cũng thay đổi theo.

Từ đổi máy đến đổi cách làm

Không phải doanh nghiệp cơ khí nào cũng có điều kiện đầu tư đồng bộ ngay từ đầu. Với nhiều doanh nghiệp, quá trình chuyển đổi có thể bắt đầu từ một vài công đoạn còn mất nhiều thời gian hoặc phụ thuộc quá lớn vào lao động thủ công.

Hay câu chuyện của Công ty CP Cơ khí và Lắp máy Việt Nam (COLAVI) cho thấy một hướng tiếp cận khác: từng bước đầu tư công nghệ để nâng năng lực gia công và tiến tới làm chủ nhiều công đoạn hơn trong sản xuất cơ khí. COLAVI hiện giới thiệu năng lực thiết kế, chế tạo, vận chuyển, lắp đặt và chuyển giao nhiều hệ thống thiết bị công nghiệp, trong đó có các dây chuyền vận chuyển vật liệu bằng băng tải và hệ thống tuyển khoáng.

Điều đáng nói là phía sau những chiếc máy mới vẫn là bài toán về con người và cách tổ chức sản xuất. Máy có thể cắt nhanh hơn, hàn đều hơn, nhưng để biến năng lực đó thành hiệu quả lâu dài, doanh nghiệp phải có đội ngũ đủ khả năng vận hành, lập trình, kiểm soát chất lượng và xử lý những vấn đề phát sinh trong quá trình sản xuất.

Đó cũng là bước chuyển mà cơ khí Việt Nam cần hướng tới, không dừng lại ở việc làm theo bản vẽ có sẵn, mà từng bước nâng năng lực thiết kế, chế tạo, kiểm soát chất lượng và phát triển sản phẩm.

Khi ấy, một giờ máy không chỉ tạo ra nhiều chi tiết hơn. Một người lao động cũng không chỉ được tính bằng số sản phẩm làm ra, mà bằng khả năng vận hành công nghệ, xử lý vấn đề và tạo ra những sản phẩm khó hơn.

Với ngành cơ khí, nâng năng suất vì thế không đơn giản là làm nhanh hơn. Đó là hành trình từ gia công đến làm chủ công nghệ; từ sản phẩm có giá trị thấp đến những chi tiết chính xác, khuôn mẫu, thiết bị và sản phẩm cơ khí có hàm lượng kỹ thuật cao hơn.

Và khi doanh nghiệp đi được thêm một bước trong chuỗi giá trị, năng suất cũng không còn chỉ được đo bằng số lượng sản phẩm. Nó được thể hiện ở giá trị mà doanh nghiệp có thể tạo ra trên mỗi giờ máy, mỗi lao động và mỗi đơn hàng.

Hùng Anh